De mooiste vakwerkhuizen op de Duitse Vakwerkroute | German.Local.Culture.

De Duitse vakwerkroute is ontstaan in 1990 en strekt zich uit van de Elbe in het noorden, Oberlausitz in Oost-Saksen tot het Bodenmeer in het zuiden. Met acht regionale routes door de deelstaten Nedersaksen, Saksen-Anhalt, Saksen, Hessen, Rijnland-Palts, Thüringen, Beieren, Nordrhein-Westfalen, Rheinland-Pfalz en Baden-Württemberg is er genoeg keuze voor een uitgebreide roadtrip door Duitsland. Onder het motto "Vakwerk verbindt" zijn inmiddels meer dan 120 vakwerksteden samengevoegd als een groot geheel.

In geen enkel land zijn er zoveel vakwerkhuizen bewaard gebleven als in Duitsland. Hierdoor is er nog een duidelijke weerspiegeling van de historie. Iedere streek en route heeft zijn eigen karakteristieke bouwstijl: met een eigen gevel en kleur. Ontdek de verschillende stijlen, specialiteiten en uitgestrekte gebieden aan de hand van de verschillende routes door de regio’s.

Wat zijn nou eigenlijk vakwerkhuizen?

We noemen nu al een paar keer de bekende Duitse Vakwerkroute, maar wat is vakwerk eigenlijk? Vakwerk is een bepaalde manier om muren te maken, het belangrijkste is dat het skelet van het huis uit houten balken bestaat. Tussen het houtwerk wordt stro gevlochten tot een stevige ondergrond. Deze ondergrond wordt dicht gesmeerd met klei. Als de klei verhard is wordt er eventueel nog een ander kleurtje aan het huis gegeven. In Duitsland zie je allerlei verschillende soorten vakwerkhuizen met verschillende gevels.
De mooiste vakwerkhuizen van Duitsland | © DFS – Anke Hartenstein

Zomer vol cultuur tijdens de Fachwerksommer

In de zomer komen de historische steden langs de Duitse Vakwerkroute extra tot leven tijdens de Fachwerksommer. Van eind mei tot eind september organiseren de verschillende vakwerksteden allerlei culturele activiteiten en bijzondere evenementen. Denk aan muziek, festivals, tentoonstellingen en andere activiteiten waarbij de historische binnensteden en hun karakteristieke vakwerkhuizen het decor vormen. Leuk is dat de Fachwerksommer niet op één plek plaatsvindt: tijdens een roadtrip langs de Duitse Vakwerkroute kun je verschillende evenementen meepakken. In 2026 duurt de Fachwerksommer van 31 mei tot en met 30 september. Ook in 2027 keert het evenement terug, van 30 mei tot en met 30 september. Bekijk het actuele programma en combineer je route met een van de culturele hoogtepunten.

Ontdek de mooiste huizen van Boven-Lausitz | © Michael Rimpler / Gemeinde Mittelherwigsdorf

Vakwerkroute festival: Dixieland und Swingdays Quedlinburg

Jaarlijks tijdens het laatste weekend van juni wordt het evenement Dixieland und Swingdays gehouden in Quedlinburg. Dit festival biedt bezoekers de mogelijkheid om te genieten van jazz en swing in de historische ambiance van de werelderfgoedstad Quedlinburg. Het evenement brengt liefhebbers van jazz en swing samen in de historische binnenstad. Het programma omvat optredens van internationale muzikanten die Dixieland- en swingmuziek ten gehore brengen. Een bijzonder hoogtepunt tijdens het festivalweekend is de 'Dixietrain'. Dit is een historische stoomtrein waarbij in elke wagon een live jazzband meereist door het omringende landschap. Met al die smalle straatjes van kasseien, oude vakwerkhuizen en gezellige pleinen is Quedlinburg echt het perfecte en bijzondere plek voor dit feest.

Quedlinburg is het decor van het Dixieland und Swing-festival | © iStock – A-tom

Zwarte Woud en Bodenmeer: de Rode Route

De rode route loopt van Neckar naar het Zwarte Woud en het Bodenmeer. Het bijzondere aan deeltraject van de Duitse vakwerkroute is dat het in de vorm van een ster is. Vooral voor natuurliefhebbers en camperaars is deze route een echte aanrader. Er is veel vruchtbare landbouwgrond in de regio, waardoor er uitgestrekte bossen, boomgaarden en wijngaarden te vinden zijn. Ook zijn er veel natuurlijke wateren, heidevelden en berggebieden die net op schilderijen lijken. Hoe veelzijdig het Zuidwest-Duitse vakwerk is, blijkt uit de verschillende bouwvormen en het rijkdom aan design. Prachtige vakwerkhuizen uit de 13e tot de 19e eeuw sieren de Rode Route.
Ontdek de afwisseling tussen rustgevende natuurgebieden en historische steden | © Stadt MarkGröningen

Historische vakwerkroute Odenwald: de Paarse Route

De Paarse Route van de Duitse vakwerkroute geeft een prachtige indruk van de middeleeuwen. De bloei van deze periode zie je duidelijk terug in de lokale Frankische bouwstijl, die sterk beïnvloed is door de middeleeuwse Romaanse architectuur. Op deze route kom je ongeveer 300 vakwerkhuizen tegen in deze unieke stijl. Ook de intacte stadsmuren en kastelen in de verschillende stadjes nemen je direct mee terug naar de ridders en ambachtslieden van vroeger. Een echte must op deze route is het historische stadje Reinheim. Een route met veel verschillende en middeleeuwse aspecten | © Stadt Babenhausen

Harz naar Thüringen: de Oranje Route

Dit deeltraject, ook wel bekend als de Oranje Route of 'Vom Harz zum Thüringer Wald', start in de Harz en eindigt in het Thüringer Woud. De mensen die op deze route wonen zijn heel goed in aanpassen. Zij zijn namelijk al generaties lang gewend om allerlei verschillende culturele invloeden in zich op te nemen. Daar maken ze op hun eigen manier een schitterende mengelmoes van, waarin de Duitse cultuur samensmelt met andere invloeden. Karakteristiek voor deze roadtrip zijn dan ook de vele verschillende bouwstijlen die je onderweg tegenkomt.
Van gotisch tot historisme en natuurlijk de bekende vakwerkhuizen | © DFS – Tino Sieland

Elbe naar de Harz Noord-Duitsland: de Groene Route

De groene route brengt je van de Elbe naar de Harz en is volgens vele de mooiste route van het noorden. Dit komt doordat de geschiedenis van de steden op deze route echt tot leven komt. De gezellige binnenplaatsen, ruime pleinen en versierde gevels vertegenwoordigen verschillende eeuwen. In de bekende vakwerkstad Celle vind je bijvoorbeeld in één straat vakwerkhuizen uit vijf verschillende eeuwen. Ieder huis is in een andere stijl gebouwd, maar al die verschillende contrasten passen juist heel mooi bij elkaar.
Van de Elbe naar de Harz | © CTM – GmbH

Westerwald naar de Main Lahntal: de Gele Route

De gele route loopt van het Westerwald via het Lahntal en de Taunus naar de Main. Tijdens deze route kom je langs historische plekken, voormalige vorstenverblijven, kuuroorden en bekende festivallocaties. De reis begint aan de noordelijke uitlopers van het Hessische Westerwald en vervolgt langs de oevers van de Dill naar een van de meest romantische rivieren van Duitsland: de Lahn.
Het historische stadsensemble in Braunfels | © Braunfelser kurGmbH

Weserbergland naar Spessart: de Bruine Route

De bruine route loopt van het Weserbergland via Noord-Hessen naar de Vogelsberg en de Spessart. De route leidt je van romantische rivierdalen tot aan legendarische bergtoppen, zoals de Hohe Meißner, die ook wel bekendstaat als de ‘Frau-Holle-Berg’. Je start in het noorden bij de stad Hann. Münden, waar je direct langs allerlei verschillende vakwerkhuizen en rivieren komt. Je reist verder naar Kaufungen in de vallei van de Losse en komt zo terecht in het mooie natuurpark Habichtswald.
Plan een roadtrip langs de bruine route en ontdek de mooiste natuur | © DFS- Juergen Brieger

Oberlausitz naar het Drielandenpunt: de Blauwe Route

De blauwe route loopt door de Oberlausitz langs de bekende Umgebindehuizen. Er zijn veel theorieën over de oorsprong van vakwerkhuizen, maar een eenduidig antwoord is er niet per se. De oorsprong van de Umgebindehuizen daarentegen is veel beter te herleiden. Deze typische huizen zijn ontstaan uit een combinatie van Saksische en Slavische architectuur. De onderkant lijkt op een typisch houten blokhut en de bovenkant heeft het karakter van een vakwerkhuis. De unieke bouw van de huizen en de mix van verschillende culturen maken deze route langs het drielandenpunt van Duitsland, Polen en Tsjechië echt bijzonder.
De bekende Umgebindehausen in Oberlausitz | © DFS – Kaffeemuseum

Frankische steden en bierbrouwerijen: de Donkerrode Route

Langs de Donkerrode route vind je verschillende Frankische steden die stuk voor stuk de moeite waard zijn. Deze 'Frankische Route' onderscheidt zich van de andere trajecten door de vakwerkherenhuizen met een bijzonder net-motief en de vele wijngaarden die je onderweg tegenkomt. Ook voor bierliefhebbers is de route bijzonder geschikt, want deze regio heeft de hoogste dichtheid aan brouwerijen ter wereld. Iedere stad en ieder dorp langs de route heeft dan ook zijn eigen bierspecialiteiten die je geproefd moet hebben. Dus hou je van architectuur en culinaire hoogstandjes? Dan is de Donkerrode Route perfect voor jou.
 De donkerrode route wordt ook wel de Frankische Route genoemd. | © Markt Marktzeuln

Praktische informatie:

• De Duitse Vakwerkroute is meer dan 3.000 kilometer lang en leidt je langs meer dan 120 schilderachtige stadjes, van Stade aan de rivier de Elbe tot Meersburg aan de Bodensee.
• Omdat de Duitse Vakwerkroute uit zoveel verschillende deeltrajecten bestaat, is een goede voorbereiding het halve werk. Gebruik bij het uitstippelen van je reis een uitgebreide routeplanner, zoals de ANWB Routeplanner Duitsland.
• Veel historische vakwerksteden hebben tegenwoordig een Umweltzone (milieuzone). Om boetes te voorkomen, heb je voor de meeste stadscentra een milieusticker (Umweltplakette) nodig op je voorruit. Je kunt deze vooraf heel eenvoudig bestellen via de ANWB Reisvoorbereiding, zodat je ter plekke zonder zorgen de gezellige oude stadjes in kunt rijden! 
• Deze tips van Local Aletta Jaeckel laten je kennismaken met het beste van de Duitse Vakwerkroute. Kijk voor nog meer informatie op de website van de Deutsche Fachwerkstrasse. 

Dit artikel schreven wij in samenwerking met het Duits Verkeersbureau.